"Over 7800 words about optimal planning for a socialist economy and its intersection with computational complexity theory. This is about as relevant to the world around us as debating whether a devotee of the Olypmian gods should approve of transgenic organisms." - Bitireyim okumayı, döneceğim inşallah. - mkz

Red Plenty'yi okuyan var mı? - mkz

Navalny kimmiş bakalım hemen. - mkz

Sağol, bakıyorum. Bu yazıyı okumayı da bitirdim bu arada, biraz laflar da hazırlar gibi yaptım ama o kadar uzun ki, yoksa benim lafların cevabı var mıydı başta diye tereddüte düştüm (kopuk kopuk okuyunca iyice zor oldu sona gelince başını hatırlamak), baştan bi daha okuyayım dedim. Yalnız yazının kendisi bir yana, sırf içindeki referanslar için bile dönmek istiyorum. - mkz

He ya, o. :) - mkz

Ozet gecen olsa ya - hacıkenks

Çok kaba özet: Planlı ekonomi olayına (daha doğrusu tamamen planlı ekonomi olayına) bir konveks (hatta lineer) programlama problemi olarak yaklaşırsak, gerekli tüm ıncık cıncık verilere sahip olsak bile, eldeki teknolojik ve algoritmik araçlarla makul (binlerce yıldan kısa) bi sürede çözemeyiz diyor, ortaya çıkacak optimizasyon problemini. Bazı şeylerle ilgili yeni yaklaşımlar bulunursa çıkış yolları olabilir ama bulan söylesin, ondan sonra konuşalım diyor. Bir de optimizasyon problemini (maksimize etmek isteyeceğimiz şeyi, vb.) seçmek de başlı başına zor iş, ona hiç girmeyeyim diyor (öyle demiyor aslında, biraz girip bir şeyler diyor onunla da ilgili). - mkz

Bu anafikir çok şeyetmedi de arada birçok enteresan yan mevzuya değinip linkler veriyor, oralarda epey güzel şeyler var. Kantorovich'in Nobel konuşmasını okudum bu vesileyle, ilginç olaylarmış (Sovyetler'de planlı ekonomiye matematiksel yaklaşımlar, vb.). Otobiyografi: http://www.nobelprize.org/nobel_p... - mkz

niye konveks, teknolojiden dolayi mi? bir yigin discontinuity var zaten hem constraintler hem objective function acisindan. cok yas isler - hacıkenks

ya işte o yüzden çok yerel, öz yönetimci, doğrudan demokratik planlama olmalı. yoksa NP hard problem adamı sikertir. sovyet sistemindekki donuklaşma hikayesi. bir de işte siyasten de oluşmuş bürokrat kast var. - babeuf(donata donata'dan)

Sınırlamaların falan gerçekten konveks/lineer olduğuna inanmaktan değil de, her şeyin lineer olduğunu varsaydığımız en basit durumda bile bu ölçekte bir problemi (pratikte) çözemeyeceğimizi göstermek/iddia etmek için o duruma bakıyor. (Arada o varsayımların da aslında geçersiz olduğunu söylüyor, muhtelif tuzlar biberler ekiyor.) Kantorovich de değinmiş biraz o mevzulara, Nobel konuşmasına bakmadıysanız bi bakın, enteresan bayağı: http://www.nobelprize.org/nobel_p... - mkz

Öz/yerel yönetimin çekici yanları var epey, ama "Ekonomi nasıl olmalı?" gibi bi soruya genel, net cevaplar vermek çok kolay gelmiyor. (Understatement of the century oldu.) Yalnız o NP vb. muhabbetleriyle ilgili: "Traveling salesman" problemi (Ne ki standart Türkçe hali? Seyyar satıcı problemi mi?), en klasik NP-hard problemlerden biri olsa gerek, ama pratikte gayet iyi sonuçlar veren algoritmalar varmış bunun için bile. Yani enseyi karartmaya gerek olmayabiliyor teorik sonuçlar yüzünden. (Bir yandan da lineer programlama problemlerini polinom zamanda çözen algoritmalar var aslında, ama polinom zaman bile az zaman olmayabiliyor, ki bu yazının ana fikri de bu aslında, bi nevi.) - mkz

Yazının genel iddiasına/imasına dair şöyle bi itirazım olmuştu: Bizim planlama yaparkenki derdimiz "en mükemmel" seçimi/çözümü bulmak değil ki. Eldeki sınırlamalara uyan, ve _bizi tatmin edecek_ bir çözüm bulmak. Ki zaten maksimize edeceğimiz şey de öyle gökten zembille inmiş bir mükemmellik ölçütü değil, gayet rastgele yanları olan bir şey (ve yazıda da bunun altı çiziliyor zaten). Yani "eyvah tamamen maksimize edemedik" diye dövüneceğimiz bir şey yok ortada. Arada "en mükemmelden x kadar feragat edicem desen bile işin pek kolaylaşmıyor" gibi bir argüman var yazıda, ama gene, derdimizin en mükemmeli bulmak değilse de "en mükemmele garanti x kadar yakın" bir çözüm bulmak olduğunu varsaymış oluyor o zaman da. - mkz

Tabi yazıya hak ettiği netlikte bir itiraz yapmış olmak için bu dediğimi temiz, matematiksel hale getirip, kısa zamanda çözülebileceğini bildiğin bir programlama problemi koymak gerekiyor ortaya ("bizi tatmin edecek" ne demek, yani?). Öyle netleştiremediğim için yazmadıydım buraya, ama devam yazısında kendi o türden bir şey demiş, "eldeki araçlara kaldıysak, o da kurtarmaz bizi sanırım" diye bağlamış yine. (Satisficing dediği: http://cscs.umich.edu/~crshal...) - mkz

sorun komputeysin gucunun az olmasi veya problemin nandiferensibil felan olmasi da degil esasinda. ortada bir yigin unobservable degisken var ve o degiskenlerin problemin icinde olmamasi global sorunlar yaratiyo olabilir. bu makro problem asil problemin basitlestirilmis halidir o yuzden unobservable lari veya stratejik intereksinlari ihmal ederek problemi bi kaynak dagitim problemine indirgeyelim demek bence fazlaca kaba kaciyo. misal neden o conveks fonksyonu maksimize ediyosun da refahi direk olcen veya olcuyormus gibi yapan bi objektif fonksyonun yok. oyle bi fonksyon olsaydi bireysel preference lari goremedigin icin yine elsetirilicektin. bunun kolay bi cozumu yok gibi. bunun disinda, calisacak insanlarin harcayacaklari eforu goremiyosun, yeteneklerini goremiyosun, onlari monitor eden insanla iliskileri bu problemin icinde yok, sen bi parametreyi degistirdigin zaman bu unobservable larin nasil degisecegi belirsiz falan fesmekan. biraz daginik oldu ama genel itibariyla boyle sorunlar var. halihazirda ekonomi disiplini kor topal bu olaylari aydinlatmaya calisiyo gibi en azindan gorunurde - hacıkenks

O zaman yazamadıydım, şimdi fırsattan istifade yazayım, dediğin türden sorunlar/sorular var elbet, bu yazının amacı merkezi/planlı ekonominin (bu halinin) en önemli/temel dertlerini bulmak değildi diye hatırlıyorum, bi kitabın (Red Plenty) teması etrafında, yukarıda bahsettiğim soru üzerine (problemin düşünebileceğimiz en basit (konveks, lineer, vb.) halini düşünelim, gerekli tüm verilere de sahip olduğumuzu varsayalım, karşımıza çıkacak optimizasyon problemini çözebilir miyiz?) iki kelam ediyor, arada da konu etrafında muhtelif noktalara değiniyor. Teknik, spesifik (ve gerçek dünyadan uzak) bir soru yani uğraştığı (ama ona verdiği cevaba da itirazlar mümkün gibi gelmişti bana (yukarıdaki satisficing muhabbeti, vb.)) Senin fiidi de bağlayalım buraya - http://ff.im/15v0Lc [Edit: Çok oldu okuyalı, doğru mu özetledim diye gittim baktım şimdi yazıya, yine kayboldum içinde. Çok fazla şeyden bahsediyor, biraz fazla özetledim sanırım. "Teknik, spesifik" konunun dışına da çıkıyor ara ara.] - mkz

bu feede ilkanı bekliyorum - feraye

Yalnız kitapta matematiksel bir problem ve onun nasıl çözüldüğünden ziyade, problemin siyasi, akademik ve insani yönleri anlatılmış. Kitap kurgu, yalnız kurguyu kurarken araştırmaya dayandırmış; bir nevi belgesel gibi. Ama Spufford'un kendisi de diyor, kaynakları birinci elden okumamış. Mesela Rusça bilmiyor Spufford. Genelde çevirilerle yürümüş. Ona rağmen bence tutarlı bir resim çizmiş. Karakterlerin bir kısmı kurgu, bir kısmı gerçek. Olayların çoğu gerçek ama yer yer anakronizm var. Anlatımı çok iyi. - James Clerk Maxwell

Öyle kurgulu tarihli kokteyl olayı biraz ürkütüyor ama iyi yapılınca hakkı verilince okuması pek keyifli olabilir gibi de geliyor (hiç okumadım galiba öyle kitap). Ya burda böyle birlikte kitap okuyup tartışma olayı hiç olmuyo sanki, halbuki ne kadar güzel olabilir bişey. - mkz

Bu amca kurguyu çok seviyormuş. Kitabı işte çok tarihi olarak değil de işte bir perspektif alarak okumak daha iyi sanki, o felizin paylaştığı docudrama gibi. Bir de kitabın sadece hikayelerini değil de, sondaki notlarını da okumak iyi oluyor. Bazı yerlerde "evet burasını biraz abarttım" falan dediği oluyor. - James Clerk Maxwell

halbuki ne kadar güzel olabilir bişey. - mkz mukaddime notları tadında olabilir bence de. - James Clerk Maxwell

O var doğru ya :) Başka muhtelif şeyler de olsa ne güzel olur. Aslında Madde ve Mana adlı kitabı okuma şeyi vardı, ona başlasak eğlenceli olcak gibi geliyor. - mkz

Hadi madem: http://ff.im/1fZPGM Bunun muhabbeti geçtiydi diye şeyettim ama başka kitap/fikir varsa şeyedin aynı anda birden çok tane olmasından zarar gelmez, kitabı okumasak da muhabbetini okuruz hepimize yarar yazılanlar. - mkz